<\/p>\n
Jesie\u0144 to doskona\u0142y czas, aby poprawi\u0107 zdrowotno\u015b\u0107 gleby\u00a0w naszym ogrodzie. W tym czasie mamy dostatek wszelakiej materii organicznej w postaci suchych li\u015bci, skoszonej trawy, wyrwanych chwast\u00f3w i jednorocznych ro\u015blin. Nale\u017cy korzysta\u0107 ze wszystkich mo\u017cliwo\u015bci i niczego nie zmarnowa\u0107, co tylko mo\u017ce nam pom\u00f3c w uprawie ro\u015blin. U\u017cy\u017aniaj\u0105c ogr\u00f3d jesieni\u0105, efekty odczujemy wiosn\u0105. U\u017cy\u017anianie da nam bowiem zdrow\u0105 gleb\u0119.<\/strong><\/p>\n Og\u00f3lny stan i typ gleby ma ogromny wp\u0142yw na sukces uprawy. Na wst\u0119pie musimy sporz\u0105dzi\u0107 list\u0119 ro\u015blin i ich wymaga\u0144, aby m\u00f3c stworzy\u0107 dla nich idealne warunki. Jedne gatunki wymagaj\u0105 gleby piaszczystej, inne \u017cyznej i gliniastej, a jeszcze inne lubi\u0105 rosn\u0105\u0107 w wodzie.<\/p>\n Musimy sobie tak\u017ce zda\u0107 spraw\u0119, \u017ce przemiana gleby z ubogiej w \u017cyzn\u0105 troch\u0119 potrwa, ale nie ma tego z\u0142ego co by na dobre nie wysz\u0142o. Warto si\u0119 za to zabra\u0107 o ka\u017cdym czasie.<\/p>\n Materia\u0142y poprawiaj\u0105ce zdrowotno\u015b\u0107 gleby<\/strong><\/p>\n Sposoby i pora ich dodawania<\/strong><\/p>\n Jesie\u0144 jest najlepsz\u0105 por\u0105 roku na wprowadzanie materii organicznej do gleby, poniewa\u017c organizmy glebowe maj\u0105 do wiosny sporo czasu na ich roz\u0142o\u017cenie. Gdy sezon ogrodniczy si\u0119 ko\u0144czy, usuwamy wszystko co martwe z rabat i zagospodarowujemy w ogrodzie tak, aby wyprodukowana materia zn\u00f3w do ogrodu wr\u00f3ci\u0142a. Ale jak to prawid\u0142owo zrobi\u0107?<\/p>\n <\/p>\n Kompost<\/strong> nie wymaga czasu na roz\u0142o\u017cenie, bo to ju\u017c jest materia roz\u0142o\u017cona i gotowa do sadzenia, wi\u0119c terminy jego stosowania s\u0105 dowolne. Podane sposoby dotycz\u0105 materii na wp\u00f3\u0142 roz\u0142o\u017conej lub \u015bwie\u017cej.<\/p>\n Ot\u00f3\u017c gdy zaczn\u0105 spada\u0107 li\u015bcie<\/strong> z drzew, skrupulatnie i systematycznie je kosiark\u0105 zbieramy. Jest to lepszy spos\u00f3b ni\u017c grabienie, poniewa\u017c podczas zbierania do kosza ulegaj\u0105 znacznemu rozdrobnieniu, a tym samym szybciej si\u0119 roz\u0142o\u017c\u0105. Pami\u0119tajmy aby nie zgrabia\u0107 li\u015bci pora\u017conych przez choroby grzybowe, bo wprowadzimy je do gleby ponownie. Takie li\u015bcie powinny by\u0107 spalone. Popi\u00f3\u0142 mo\u017ce by\u0107 dodany do kompostu.<\/p>\n Skoszona trawa<\/strong> (najlepiej bez nawoz\u00f3w) mo\u017ce zosta\u0107 rozsypana cienk\u0105 (3 cm) warstw\u0105 po ogrodzie i lekko przekopana. Wodorosty<\/strong> dzia\u0142aj\u0105 podobnie jak \u015bci\u0119ta trawa.<\/p>\n Obornik<\/strong> daje wspania\u0142e efekty (pulchno\u015b\u0107, zasobno\u015b\u0107 gleby) i warto go poszuka\u0107 w okolicznych wsiach, gdzie jeszcze hoduje si\u0119 byd\u0142o i zdoby\u0107. Najlepszy jest obornik ko\u0144ski, nast\u0119pnie owczy, kr\u00f3liczy i bydl\u0119cy. Nale\u017cy z\u0142o\u017cy\u0107 go na pryzmie co najmniej na rok przed stosowaniem. Aby nie rozsiewa\u0142 przykrych zapach\u00f3w przykrywamy go foli\u0105 i pozostawiamy na kilka miesi\u0119cy. Je\u015bli nie mamy dost\u0119pu, kupujemy obornik granulowany (suszony). Jednak jest jedno niebezpiecze\u0144stwo, obornik ko\u0144ski przyci\u0105ga do ogrodu turkucia podjadka, wi\u0119c go osobi\u015bcie nie polecam.<\/p>\n Nawozy zielone<\/strong> to po prostu odpowiednie ro\u015bliny z grupy str\u0105czkowych, kt\u00f3re maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 wi\u0105zania azotu z powietrza do korzeni i dodatkowo wzbogacaj\u0105 gleb\u0119 w ten wa\u017cny pierwiastek. Ro\u015bliny na naw\u00f3z zielony szybko rosn\u0105 i pokrywaj\u0105 gleb\u0119, eliminuj\u0105 chwasty, poprawiaj\u0105 struktur\u0119 gleby, zapobiegaj\u0105c dodatkowo erozji.<\/p>\n Wysiewamy je p\u00f3\u017anym latem lub wczesn\u0105 jesieni\u0105 (niekt\u00f3re wiosn\u0105), aby szybko wzesz\u0142y, kiedy jeszcze jest do\u015b\u0107 ciep\u0142o. Pozostawiamy do wiosny i wtedy przekopujemy. Po przekopaniu pozostawiamy oko\u0142o 3 tygodni, bowiem tyle potrzeba czasu, aby mo\u017cna by\u0142o sadzi\u0107 lub sia\u0107 nowe ro\u015bliny. Rozk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 cz\u0119\u015bci zielone mog\u0105 hamowa\u0107 wzrost ro\u015blin.<\/p>\n Najbardziej znane ro\u015bliny na naw\u00f3z zielony to \u0142ubin w\u0105skolistny (Lupinus angustifolius<\/em>), facelia (Phacelia tanacetifolia<\/em>), r\u00f3\u017cne gatunki koniczyny (Trifolium<\/em>), \u017cyto ozime (Secale<\/em>), pszenica ozima (Triticum<\/em>), lucerna ((Medicago lupulina<\/em>), bobik (Vicia faba<\/em>), wyka siewna (Vicia sativa<\/em>), gorczyca bia\u0142a (Sinapis alba<\/em>).<\/p>\n Mu\u0142 ze stawu<\/strong> wybieramy \u0142opat\u0105 z miejsc zanurzonych w wodzie. Jest on mia\u0142ki i ciemny w kolorze. Zalicza si\u0119 do cennych u\u017cy\u017aniaczy, ale ci\u0119\u017cko si\u0119 go wydobywa.<\/p>\n Ziemia z work\u00f3w<\/strong>. W niekt\u00f3rych sklepach ogrodniczych mo\u017cna kupi\u0107 co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko substraty torfowe, kt\u00f3rych zbytnio nie polecam na popraw\u0119 zdrowotno\u015bci gleby, a jedynie do zaprawiania do\u0142k\u00f3w. Mieszamy je z kompostem lub pr\u00f3chnic\u0105.<\/p>\n Polecam natomiast namiastki kompostu. Jest to pr\u00f3chnica odkwaszona i kwa\u015bna – bogaty w sk\u0142adniki pokarmowe u\u017cy\u017aniacz do gleby. Zawiera zar\u00f3wno obornik, jak przekompostowan\u0105 kor\u0119 i inne dodatki i jest odpowiednikiem kompostu. Rozsypujemy je w ilo\u015bci jeden worek na 1 m2 i przekopujemy.<\/p>\n \u015aci\u00f3\u0142kowanie zamiast przekopywania<\/strong><\/p>\n \u0141atwiejszym sposobem jest \u015bci\u00f3\u0142kowanie, czyli uk\u0142adanie na ziemi w ogrodzie r\u00f3\u017cnych nagromadzonych odpad\u00f3w z ogrodu oraz \u015bcink\u00f3w papieru. Taka \u015bci\u00f3\u0142ka powoli si\u0119 rozk\u0142ada i dobrze je\u015bli jest tworzona z r\u00f3\u017cnorodnych materia\u0142\u00f3w, aby zapewni\u0107 glebie pe\u0142en zakres potrzebnych pierwiastk\u00f3w.<\/p>\n Dlatego na glebie nie mo\u017ce le\u017ce\u0107 \u017caden obcy materia\u0142, typu „mata przeciw chwastom”, kt\u00f3ry mia\u0142by za zadanie „chroni\u0107” przed chwastami. Izolowa\u0107 ona b\u0119dzie przed naturalnym obiegiem materii w przyrodzie. Je\u015bli taka mat\u0119 mamy, nale\u017cy j\u0105 usun\u0105\u0107. Wi\u0119cej na ten temat w w\u0105tku mata przeciw chwastom.<\/p>\n Wymiana wierzchniej warstwy gleby<\/strong> jest konieczna, kiedy mamy martwic\u0119 glebow\u0105. Taki stan powsta\u0142 na skutek przywiezienia gleby z innych miejsc z wykop\u00f3w z g\u0142\u0119bszych warstw (najcz\u0119\u015bciej przez dewelopera). Wymiana polega na wywiezieniu „chorej” ziemi i nawiezieniu nowej, najlepiej z pola, gdzie uprawiano ziemniaki i \u017cyto. Dopiero do tej warstwy dodajemy stopniowo materi\u0119 organiczn\u0105 wg sposob\u00f3w powy\u017cej.<\/p>\n Pozostawienie martwicy i p\u00f3\u017aniejsze jej „uzdrawianie” b\u0119dzie trwa\u0142o d\u0142ugo i mo\u017ce nas kosztowa\u0107 utrat\u0119 wielu cennych ro\u015blin.<\/p>\n\n